Ruim 10 jaar zit Wouter Veldhuis in de radiologische staf van het Universitair Medisch Centrum in Utrecht (UMCU). Naast radiologie houdt hij zich hier ook bezig met IT. Daarnaast werkt hij met een start-up aan kunstmatige intelligentie voor beeldvormende zorg in radiologie. Zijn afdeling radiologie was vanaf het begin betrokken bij het Twiin Portaal. De Nederlandse Vereniging voor Radiologie (NVvR) zette al haar praktische en technische kennis in voor dit programma. Wouter was van begin af aan Twiin-gebruiker en kan bij uitstek vertellen hoe het zo’n groot succes werd. Hij doet dat uitvoerig in dit interview waarin hij ook een duidelijke mening heeft over de toekomst van het Twiin Portaal.
Wouter, hoe lang zijn jullie nu aangesloten op het Twiin Portaal?
“Begin 2021 zijn we door Alphatron Medical aangesloten. Iedereen in het UMCU die op het Twiin Portaal kan en mag inloggen via één van onze radiologie werkstations, kan nu rechtstreeks beelden en verslagen sturen naar een ander ziekenhuis binnen het netwerk. Dat gaat heel simpel met een druk op de knop.”
Een simpele handeling waar vast ingewikkelde technologie achter zit?
“Feitelijk gaat het bij het Twiin Portaal om twee dingen. Om te beginnen het neerzetten van het netwerk. Daarvoor moet je technisch wel wat in huis hebben en Alphatron Medical heeft laten zien dat te kunnen. Het versturen van data over dat netwerk is het tweede. En nee, dat is echt niet ingewikkeld. Die technologie is het probleem niet. Die was er 20 jaar geleden al.”
Gaat die eenvoud goed samen met privacy?
“Zomaar beelden versturen zonder toestemming mag natuurlijk niet. Bij een verwijzing of overplaatsing is er, net als bij de uitwisseling van onderzoeken op dvd, sprake van impliciete toestemming. Het akkoord van een patiënt op een verwijzing of overplaatsing geldt meteen voor het delen van gegevens. Het grote voordeel van het Twiin Portaal is dat dat delen nu snel en veilig gebeurt. Als gebruiker kan je nu veel eenvoudiger per patiënt bepalen welke informatie je stuurt. Als iemand een gebroken arm heeft, zijn natuurlijk de röntgenfoto’s van die armbreuk relevant. Wordt een patiënt doorverwezen voor een tumor dan wil je vaak meer beelden meesturen, ook van de jaren ervoor. Je selecteert per geval de beelden en verslagen die relevant zijn, drukt op de verzendknop en klaar. Super-efficiënt en veilig. Tot vorig jaar ging dat nog met dvd’s. Honderdduizenden gebrande schijfjes reisden door heel Nederland van het ene naar het andere ziekenhuis. In tegenstelling tot de data binnen het Twiin Portaal zijn gegevens op dvd niet versleuteld. En een dvd raakt ook wel eens kwijt in de post, of wordt vergeten in een jaszak.”
Waarom zijn we nu pas zover?
“Als je ziet wat er allemaal kan buiten de zorg, is het eigenlijk een schande dat we zo lang met dvd’s hebben zitten klungelen.”
“IN ÉÉN JAAR TIJD IS HET GELUKT OM HET NETWERK AAN TE LEGGEN WAAR WE AL 10 JAAR VAN DROMEN.”
Heb je daar een verklaring voor?
“Om te beginnen moeten we als ziekenhuizen de hand in eigen boezem steken. We hebben te weinig regie genomen. Het is ons niet gelukt dit met elkaar constructief op te pakken. Daarnaast is het vanuit de overheid niet gelukt die samenwerking op gang te brengen. In die zin hebben we met z’n allen gefaald, dat is gewoon wat het is. En nee, natuurlijk heeft niet iedereen die er al die jaren mee bezig is geweest het moedwillig slecht gedaan. Maar na meer dan 10 jaar hebben we eigenlijk niets van de grond gekregen dat echt werkt. We moeten gewoon beelden kunnen delen. Een oplossing als het Twiin Portaal is al zo lang keihard nodig.”
Is die 10 jaar helemaal weggegooide tijd?
“Zeker niet. Al die jaren is gewerkt aan standaarden en geavanceerde technologie zoals XDS waar een heel goede gedachte achter zit. Het probleem is dat het met name voor kleine ziekenhuizen lastig en duur is om met XDS te beginnen. Daarbij is er nog altijd geen landelijk netwerk of landelijke dekking voor gerealiseerd. Dankzij de oplossing van Alphatron Medical en de samenwerking met VZVZ en NVvR is dat netwerk er nu wel. Hopelijk kan het Twiin Portaal helpen de uitrol van XDS te versnellen. Dan kunnen we met z’n allen ook gebruik gaan maken van de mogelijkheden en voordelen die XDS biedt. Beide technieken gaan lange tijd naast elkaar bestaan. Misschien wel altijd.”
Waarom lukte het volgens jou ineens wel met het Twiin Portaal?
“De sleutel was: alle neuzen dezelfde kant op. Covid gaf het juiste duwtje om dat voor elkaar te krijgen. Het móest gewoon gebeuren. Een werkgroep binnen Twiin die bestond uit leden van de partners – waaronder de NVvR – heeft een soort tender uitgezet. Alphatron Medical is daaruit gekozen om met hun technologie zo snel mogelijk het Twiin Portaal uit te rollen en ziekenhuizen aan te sluiten. Ze hebben dat heel mooi bottom-up aangepakt. In plaats van alles in één keer te willen doen, kon elk ziekenhuis op haar eigen tempo én op haar eigen niveau van integratie aansluiten. En dat heeft gewerkt. Een jaar later is bijna elk ziekenhuis in Nederland aangesloten!”
Wat zijn de eerste ervaringen?
“It really really works! Iedereen is zo blij dat het netwerk er nu is. Los van een enkele schijf uit Paramaribo, sturen we binnen Nederland geen dvd’s meer rond. De beelden gaan super snel van a naar b en zelfs de verslagen komen goed mee. Dat laatste is belangrijk. In het UMCU doen we bijvoorbeeld veel second opinions. We bekijken daarvoor talloze beelden uit andere ziekenhuizen. Op de dvd’s kwam het bijbehorende verslag maar zelden mee. Vervelend, want een radioloog die de scans eerder heeft beoordeeld, kent meer beelden van de patiënt en heeft er al goed over nagedacht. Voor een goede second opinion wil je in zijn verslag graag lezen wat hij of zij erover gezegd heeft. Met het Twiin Portaal komen verslagen nu bijna altijd perfect mee. Het werkt gewoon. Het is snel en volledig. Het werkt gewoon en is simpel en veilig. Had ik al gezegd dat het gewoon werkt?”
Hebben jullie nog meer voordelen ontdekt?
“We zien ook dat er nu meer beelden worden uitgewisseld. Die behoefte om te kunnen delen was dus altijd al groter, maar werd in de praktijk geremd omdat het tijd en moeite kostte om dvd’s te branden die ook nog regelmatig laat aankwamen. Dit laatste betekende trouwens dat patiënten soms opnieuw gescand moesten worden. Is dat erg? Niet per se. Gewenst? Nee. Het kost onnodig extra tijd en geld. En de patiënt zit er ook vast niet op te wachten om weer in die scanner te moeten gaan liggen.”
Willen andere specialismen er ook al gebruik van maken?
“Ook artsen van andere specialismen zouden graag gegevens met elkaar willen delen via het Twiin Portaal. En technisch kan dat gewoon. Voor een computer maakt het niet uit wat voor data wordt verstuurd. De basis ligt er, het werkt en bijna alle ziekenhuizen zijn aangesloten. Andere specialismen kunnen nu aan de slag om een eigen expertisenetwerk te bouwen zoals Twiin dat voor radiologen heeft gedaan. En gaat het om beelden als echo’s of MRI’s, dan zouden ze zelfs op het radiologische Twiin Portaal kunnen meeliften. Met die gedachte is het portaal ook opgezet: de eerste stap naar landelijke beeldbeschikbaarheid in het brede perspectief.”
Hoe ziet de volgende stap er dan uit?
“Een belangrijke vraag is van het Twiin Portaal nu is. Alle credits gaan wat mij betreft uit naar de grote groep partijen die het afgelopen jaar betrokken zijn geweest bij het realiseren van het Twiin Portaal. Het is gelukt en dat is fantastisch. We staan nu op het punt waar je slagvaardig door wil pakken. Met heel veel partijen is het altijd lastig sturen. Hoe het ook zij, nu doorpakken is cruciaal. Met dit netwerk is echte winst voor de patiënt gerealiseerd. Dat mogen we niet laten vallen. We moeten zorgen dat het Twiin Portaal, langdurig subsidies en ondersteuning krijgen. Ik hoop dat de politiek en alle betrokken partijen en bedrijven daarin het belang van de patiënt echt laten prevaleren. In één jaar tijd is het gelukt om het netwerk aan te leggen waar we al 10 jaar van dromen. Daar kan je toch alleen maar vol achterstaan? Het mooiste zou zijn als het bestuur van Twiin in handen komt van de partijen die er daadwerkelijk mee werken. Onder toezicht van de partners en financiers van het Twiin Portaal. Die kunnen om de zoveel tijd langskomen om te kijken of het allemaal nog goed gaat. Daar is volgens mij niets mis mee. De taakstelling an sich is ook niet ingewikkeld: bouwen en behouden van landelijke beelduitwisseling. Een eenvoudige opdracht. Maar wel een die cruciaal is voor de zorg. Er gaat nu letterlijk geen dag meer voorbij zonder dat ik via het Twiin Portaal verkregen beelden op mijn scherm zie. De winst is enorm. Daar kan Alphatron Medical echt trots op zijn. Nu doorpakken zou ik zeggen!”
